بابا صفرى
215
اردبيل در گذرگاه تاريخ ( فارسى )
نوشتهء روى يكى از آنها اينست « مرقد ابو القاسم بيگ بن شاه على 1018 » . در قسمت داخلى درگاه نيز يكقسمت از زنجيرى ، كه تاورنيه از آن به صورت زنجير صليبوار نام برده است ، از بالا آويزان مىباشد و خاطرهء كسانى را ، كه با دست زدن بدان از پيكردهاى عمال دولت امان مييافتند ، زنده ميگرداند . حياطى كه اين در ما را بدان راهنمائى مىكند تقريبا ذوزنقه شكل است و 93 متر طول و 26 متر عرض دارد و ديوارهاى بلند آجرى سمت شرقى و غربى آن را محصور مينمايد . اين دو ديوار آجرى ، كه رويهم بالغ بر دويست متر طول دارد ، به صورت طاقنما ساخته شده و طاقهاى آنها در گذشته ، كه پارك و باغ عمومى به شكل كنونى در داخل شهرها معمول نبود ، نشستنگاه كسانى بوده است كه هم براى زيارت و هم تماشاى گل و سبزه ببقعه ميآمدند . در جلوى هريك از اين دو ديوار ، در طول حياط ، راهروئى بعرض يكمتر و نيم احداث گشته و با قلوه سنگها فرش شده است . در وسط حياط نيز راهروى ديگرى بموازات آنها كشيده شده كه دو متر عرض آن مىباشد و با تخته سنگهاى آهكى فرش گرديده است . در وسط طولى اين حياط دو حوض سنگى بزرگ ساخته شده كه نسبت بخيابان وسطى قرينه ميباشند . آب آنها سابقا از قنات اهل ايمان تأمين ميشد ولى پس از از بين رفتن آن قنات آنها را بوسيله تلمبهء از چاههائى كه در كنار آنها كنده بودند ، پر ميكردند و اكنون كه شهر لولهكشى شده است از آنطريق آب حوضها و آبيارى باغچهها را فراهم ميسازند . از نوشتههاى مورخان و جهانگردان عهد صفويه چنين بر ميآيد كه در محل ايندو حوض در آنزمان ساختمان بزرگ و زيبائى بوده و براى رفتن به طرف بقعه ميبايست از درگاه بزرگى كه در وسط آن قرار داشته است عبور كرد . در يكى از اطاقهاى اين كاخ بوده است كه سلاح زائران را ميگرفتند زيرا كيفر گذشتن از آنجا با اسلحه اعدام بود . در يكى از ديوارهاى بلند سمت غربى اين حياط درى بمسافرخانهء قديمى